Olsztyn spełnia wszystkie przesłanki bycia miastem: ze swoim układem urbanistycznym, infrastrukturą, nierolniczym charakterem zatrudnienia mieszkańców. Historycznie Olsztyn był miastem królewskim, w którym król Zygmunt Stary rezydował w czasie pielgrzymek na Jasną Górę. W herbie Olsztyna figurują insygnia królewskie. Prawa miejskie stracił ukazem carskim z 1870 r. w ramach kary za udział mieszkańców w powstaniu styczniowym – podobnie jak szereg innych miejscowości, z których kilkadziesiąt po 1989 r. już odzyskało prawa miejskie. 

To nie tylko kwestia tytułu, ale także korzyści finansowe. Miasta mogą ubiegać się o dodatkowe unijne fundusze, które mogą pomóc w rozwoju całej gminy. Włodarze liczą, że Olsztyn zostanie ponownie miastem do 2023 roku.