Jego początki sięgają 1905 roku, kiedy zaczęło funkcjonować jako Muzeum Higieniczne. Z czasem jego rola się zmieniała i od lat dokumentuje historię miasta. Z okazji jubileuszu w Pawilonie Wystawowym w Parku Staszica otwarto ekspozycję "W zdrowym ciele… czas na kulturę". 

Muzeum Częstochowskie zostało odznaczone srebrnym medalem "Gloria Artis", wręczonym w czasie jubileuszowego spotkania w Ratuszu Miejskim.